موسسه فرهنگی - هنری عرشیان کویر

  • امروز چهارشنبه 29 شهریور 1396
  •  
     
     
     
     
     
    محل کنونی شما:
     
     

    السلام علیک یا فاطمة المعصومة

     

     

    پدر بزرگوار او حضرت «موسی بن جعفر صلوات الله علیه» امام هفتم شیعیان می‌باشد. مادر گرامی حضرت معصومه، حضرت نجمه مادر بزرگوار امام رضا می‌باشد؛

    حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) بعد از پدر، در سال ۱۷۹ تحت کفالت برادرش حضرت امام رضا (علیه‌السلام) قرار گرفت و تا سال ۲۰۰ ه. ق (سال هجرت حضرت امام رضا از مدینه به طوس) یعنی ۲۱ سال تمام، در کنار برادر بزرگوارشان به مقامات عالی و کمالات علمی و عرفانی و اخلاقی دست یافت.

    تاریخ تولد و وفات

    استاد رضا استادی معتقد است که قدیمی‌ترین منبعی که تاریخ تولد و وفات حضرت معصومه را ذکر کرده کتاب نور الآفاق1 نوشته جواد شاه عبدالعظیمی2 است. استادی با کنار هم گذاشتن مطالب متعددی از این کتاب نتیجه می‌گیرد بسیاری از گفته‌های او فاقد استناد و بلکه ساختگی است. یکی از همین سخنان ساختگی، تاریخ تولد و وفات حضرت معصومه است که از کتاب او به چند کتاب دیگر نیز راه‌ یافته است.3

    آیت الله سید موسی شبیری زنجانی به صراحت، این دو تاریخ را مجعول معرفی کرده و ماجرای جعل آن را نیز نقل کرده است.4

    فضایل

    1) یکی از فرازهایی که بیانگر اوج عظمت و مقام حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها است، زیارت‌نامه‌ای است که حضرت امام رضا (صلوات الله علیه) در مورد آن حضرت بیان فرموده‌اند. در فرازی از آن چنین آمده است: «يَا فَاطِمَةُ اشْفَعِي‏ لِي فِي الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَكِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْن‏»5 یا حضرت فاطمه مرا در مورد ورود به بهشت شفاعت کن؛ چرا که در پیشگاه خداوند دارای مقامات و درجات بسیار ارجمندی هستی
    ۲) امام صادق صلوات الله علیه این روایت را قبل از ولادت امام کاظم صلوات الله علیه فرمود: «وَ سَتُدْفَنُ‏ فِيهَا امْرَأَةٌ مِنْ أَوْلَادِي تُسَمَّى فَاطِمَةَ فَمَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ».6 به زودی در قم بانویی از فرزندان من به نام فاطمه دفن شود. کسی که مرقد او را زیارت کند بهشت برای او واجب گردد.

    مقام شفاعت

    روایت معروفی از امام صادق(صلوات الله علیه) نقل شده است که بواسطه شفاعت حضرت معصومه(صلوات الله علیها) همه شیعیان وارد بهشت می شوند.7

    فضیلت زیارت

    در فضیلت زیارت حضرت معصومه صلوات الله علیها احادیثی از ائمه معصومین صلوات الله علیهم در دست است از جمله روایتی که بنابر آن، امام صادق صلوات الله علیه می‌فرماید:

    «تُقْبَضُ فِيهَا امْرَأَةٌ مِنْ‏ وُلْدِي‏ اسْمُهَا فَاطِمَةُ بِنْتُ‏ مُوسَى وَ تُدْخَلُ بِشَفَاعَتِهَا شِيعَتِي الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِم‏».8

    در قم، بانوئی از فرزندان من که نامش فاطمه دُخت موسی است رحلت می‌کند و باشفاعت او همه شیعیانِ ما واردبهشت می‌شوند؛   و در بیانی دیگر زیارت او معادل بهشت نقل شده است.  «أَنَّ زِيَارَتَهَا تُعَادِلُ‏ الْجَنَّة».9

    در حدیثی از امام رضا صلوات الله علیه آمده است: «مَنْ‏ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ»10 هرکس او را زیارت کند بهشت از آن اوست

    امام جواد(صلوات الله علیه)می‌فرمایند:  «مَنْ زَارَ قَبْرَ عَمَّتِي‏ بِقُمَ‏ فَلَهُ الْجَنَّة »11

    هرکس قبر عمّه‌ام حضرت معصومه سلام اللّه علیها را با علاقه و معرفت در قم زیارت کند، أهل بهشت خواهد بود.

    زیارتنامه

    زیارتنامه ماثور حضرت معصومه(صلوات الله علیها) در کتبی مثل تحفة الزائر آمده است که علامه مجلسی در مقدمه آن می نویسد که تنها زیارتنامه هایی در این کتاب نقل می کنم که سند معتبری داشته باشد

    این زیارتنامه از امام رضا(صلوات الله علیه) نقل شده است.

    غیر از حضرت زهرا صلوات الله علیها تنها بانویی که زیارتنامه ماثور دارد، حضرت فاطمه معصومه(س) می باشد

    علت سفر حضرت معصومه (صلوات الله علیها) به ایران و شهر قم چه بوده است؟

    طبق نقلی امام رضا ـ صلوات الله علیه ـ بعد از ورودش به خراسان نامه‌اي خطاب به خواهر گرامي‌اش فاطمه معصومه مرقوم فرمود و آن را توسط يكي از غلامانش به مدينه منوره ارسال فرمود. امام به غلامش دستور داد كه در هيچ منزلي توقف نكند تا در اندك زمان ممكن آن نوشته را به مدينه برساند. و حضرت معصومه به مجرد رسيدن نامه برادرش خود را آماده سفر نمود.12

    در سال 200هـ.ق و یک سال پس از سفر تبعید گونه حضرت رضا (صلوات الله علیها) به شهر مرو حضرت فاطمه معصومه همراه عده اى از برادران و محارم خود براى دیدار برادر (امام رضا) راهى دیار غربت شد. در طول راه به شهر ساوه رسیدند، ولى از آن جا که در آن زمان مردم ساوه از مخالفان اهل بیت بودند، با ماموران حکومتى همراهى نموده و با همراهان حضرت وارد نبرد و جنگ شدند. عده اى از همراهان حضرت در این حادثه غم انگیز کشته شدند.13

    سپس حضرت به طرف قم حرکت نمود. بزرگان قم وقتى از این خبر مسرت بخش مطلع شدند، به استقبال حضرت شتافتند . در حالى که موسى بن خزرج ،بزرگ خاندان اشعرى زمام شتر حضرت را به دوش مى کشید؛ ایشان در میان شور و احساسات مردم قم وارد آن شهر شد . به منزل شخصى موسى بن خزرج رفت.14

    دلیل ازدواج ننمودن حضرت

    دلیل این امر به خوبی روشن و واضح نیست و فقط چند نظریه مطرح شده است:

    نظریه اول:

    یعقوبی که از مورخین است درباره علت ازدواج نکردن دختران امام موسی کاظم(صلوات الله علیه) می نویسد: حضرت امام موسی کاظم (صلوات الله علیه) وصیت فرمود که دخترانش ازدواج نکنند.

    در پاسخ به این گفته یعقوبی باید گفت که :

    اولا: گفته یعقوبی بی اساس و مخالف با سنت اهل بیت(صلوات الله علیهم) است، حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله می فرمایند: «النِّكَاحُ‏ سُنَّتِي فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ‏ مِنِّي‏» یعنی اگر کسی ازدوج ننماید از من نیست.

    آیا معقول است امامی که ما قائل به معصومیتش می باشیم این وصیت را در حق فرزندانش نماید، پس باید گفت که نظریه یعقوبی خالی از واقعیت و غیرمستند است.

    ثانیا: متن وصیتنامه حضرت امام موسی کاظم صلوات الله علیه در طول قرنها و سالها از حوادث باقی مانده و در کتب تاریخی موجود است که مرحوم کلینی تمام وصیت آن حضرت را در کتاب شریف کافی نقل می نماید که نوشته؛ حضرت امام موسی کاظم(صلوات الله علیه) در این وصیتنامه پس از آنکه همه فرزندانش را به تبعیت از امام رضا(صلوات الله علیه) فرمان داد، در مورد فرزندانش فرموده: «وَ إِنْ‏ أَرَادَ رَجُلٌ‏ مِنْهُمْ‏ أَنْ يُزَوِّجَ أُخْتَهُ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ أَمْرِهِ فَإِنَّهُ أَعْرَفُ بِمَنَاكِحِ قَوْمِهِ»16

    هرکدام از آنها اگر بخواهد خواهرش را تزویج دهد، بدون اجازه‌ و فرمان امام رضا (صلوات الله علیه) چنین حقی را ندارند، زیرا او به مصالح قومش در امر ازدواج از همه آنها آگاهتر است.

    در جای دیگر از همین وصیتنامه می فرماید: «وَ لَا يُزَوِّجُ‏ بَنَاتِي‏ أَحَدٌ مِنْ‏ إِخْوَتِهِنَ‏ مِنْ‏ أُمَّهَاتِهِنَ‏ وَ لَا سُلْطَانٌ وَ لَا عَمٌّ إِلَّا بِرَأْيِهِ وَ مَشُورَتِهِ فَإِنْ فَعَلُوا غَيْرَ ذَلِكَ فَقَدْ خَالَفُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ جَاهَدُوهُ فِي مُلْكِهِ وَ هُوَ أَعْرَفُ بِمَنَاكِحِ قَوْمِهِ فَإِنْ أَرَادَ أَنْ يُزَوِّجَ زَوَّجَ وَ إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتْرُكَ تَرَك‏»17 هیچ یک از دخترانم را نباید برداران مادری و سلاطین و یا عموهایشان شوهر دهند، مگر با نظر و مشورت حضرت رضا(صلوات الله علیه) اگر بدون اجازه او به چنین کاری اقدام کنند، با خدا و رسول خدا مخالفت ورزیده اند و در سلطنت خدا منازعه نموده اند، زیرا او به مصالح قومش در امر ازدواج آگاهتر است، پس هرکس را او تزویج دهد اطاعت کند و هرکسی را او تزویج نکند فرمان برد.

    نظریه دوم :

    چون برای آن مخدرات هم کفو پیدا نمی شد لذا ازدواج ننمودند.

    در رد این نظریه فوق دو جواب ذکر شده است؛

    اولا: سیره ائمه اطهار(صلوات الله علیهم) این نبود که دختران خود را به جهت پیدا نشدن(کفو) در خانه نگه بدارند و مانع از ازدواج آنها شوند، بلکه آنها عملا‌ و قولا مومن و مؤمنه را کفو یکدیگر می دانستند و امر می فرمودند که اگر دین و تقوای کسی را پسندید دختران خود را به همسری او درآورید.

    ثانیا: در عصر امام کاظم(صلوات الله علیهم) جوانان شایسته ای از اولاد امام حسن مجتبی(صلوات الله علیه) و از تبار حضرت سیدالشهداء(صلوات الله علیه) بودند که می توانستند کفو دختران آن حضرت باشند.

    نظریه سوم: (نظریه به ظاهر درست)

    خفقان شدید هارونی است. اختناق در عصر هارون الرشید به جائی رسیده بود که کسی جرأت نداشت به در خانه‌ امام کاظم(صلوات الله علیه) آمد و شد کند، کجا رسد به اینکه آرزوی دامادی آن حضرت را در سر بپروراند.

    دو احتمال:

    1) چون مورخین عنایت کافی در تاریخ تولد و وفات و ازدواج اولاد ائمه(صلوات الله علیهم) و بعضا خود ائمه(صلوات الله علیهم) نداشتند ممکن است که آن مخدرات با تمام آن مسائل و مصائب و مشکلاتی که مطرح گردید، ازدواج نموده و این سنت شایسته جدشان را پیروی کرده باشند مضافا براینکه «عدم الوجدان لا یدل علی عدم الموجود؛ نیافتن دلیلی بر نبودن نیست». چون مورخین مسئله ازدواج اولاد ائمه(صلوات الله علیه) را ذکر نکرده و یا در کتب تاریخی موجود نیست دلیل بر ازدواج نکردن آن مخدرات نمی توان باشد

    2) احتمال دیگر اینکه: همین سفری که خانم حضرت فاطمه معصومه صلوات الله علیها به سمت طوس داشتند چه بسا بر طبق وصیت پدرشان، اجازه تزویج را از برادر بزرگوارشان حضرت امام رضا صلوات الله علیه کسب می نمودند، که متاسفانه در بین راه مریض می گردندند و از دنیا می روند.

    ...........................

    1) منتشر شده در ۱۳۳۴ق

    2)م ۱۳۵۵ق

    3)مجله نور علم. شماره 50-51 ص 297

    4)شبیری زنجانی، جرعه‌ای از دریا، ج۲، ص۵۱۶

    5) بحارالانوار ج99 ص267

    6)مستدرک الوسائل ج10 ص368

    7)بحارالانوار ج57 ص228

    8)بحار الأنوار ج‏57، ص: 228

    9)مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏10، ص: 368

    10)عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج‏2، ص: 267

    11)كامل الزيارات، النص، ص: 324

    12)قمي، حسن بن محمد بن حسن، تاريخ قديم قم، ترجمه حسن بن علي، تصحيح سيدجلال تهراني، مطبعه مجلسي، ص ۲۱۱

    13)زندگى حضرت معصومه، مهدی منصوری ، ص 14

    14)تاریخ قم، حسن بن محمد بن حسن قمى ، ترجمه حسن بن على بن حسن عبد الملک قمى ، ص 213

    15)بحار الأنوارج‏100، ص: 220

    16 و 17) كافي ج‏1، ص: 317


    افزودن نظر






    کد امنیتی
    بازنشانی

    قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی